AI beïnvloedt de waarde van SaaS-bedrijven

AI maakt SaaS-bedrijven niet onverkoopbaar. Het vergroot wel de verschillen tussen sterke en kwetsbare softwarebedrijven. Kopers kijken daarom verder dan groei, terugkerende omzet en schaalbaarheid. Zij willen weten of een softwarebedrijf ook in een AI-gedreven markt relevant, winstgevend en verdedigbaar blijft.

Voor ondernemers raakt die vraag direct aan de waarde en verkoopbaarheid van hun bedrijf. Hoe stevig is de software verankerd in de processen van klanten? Welke unieke data en kennis bezit de onderneming? En blijft het verdienmodel werken wanneer AI-agents taken van gebruikers overnemen?

Bij Aeternus zien we hierin een nieuwe strategische toets voor softwarebedrijven. AI verandert niet alleen het product. Het beïnvloedt ook de marktpositie, het risicoprofiel en uiteindelijk de waardering van de onderneming.

AI vergoot de verschillen bij SaaS-bedrijven

Na jaren van structurele groei en recordwaarderingen lijkt het sentiment rondom SaaS te kantelen. Termen als “SaaS-pocalypse” verschijnen steeds vaker in investeringsrapporten en techmedia, gevoed door de snelle opkomst van AI en autonome AI-agents. De onderliggende vraag is fundamenteel: als AI zelfstandig workflows kan uitvoeren, welke rol blijft er dan nog over voor traditionele softwareapplicaties?

Hoewel veel van deze doemscenario’s waarschijnlijk overtrokken zijn, is de onzekerheid in de markt reëel. Investeerders vragen zich steeds nadrukkelijker af hoe duurzaam het klassieke SaaS-model nog is. Met name het traditionele user-based verdienmodel staat ter discussie. Wanneer AI-agents taken van gebruikers overnemen, ontstaat automatisch druk op seat-based pricing, omzetgroei en margestructuren.

Waar schaalbaarheid, voorspelbare recurring revenues en hoge operating leverage jarenlang de basis vormden onder sterke SaaS-waarderingen, verschuift de aandacht nu naar een nieuwe vraag: hoe verdedigbaar is een softwarebedrijf in een AI-gedreven markt?

Dat deze discussie impact heeft op het sentiment werd direct zichtbaar op de beurs. Binnen korte tijd verloren verschillende beursgenoteerde softwarebedrijven een substantieel deel van hun marktwaarde. Of dit vooruitloopt op een fundamentele herwaardering van SaaS, of vooral een correctie gedreven door korte termijn sentiment is, zal de komende jaren moeten blijken.

Voor de M&A-markt is deze tendens interessant. Blijft software een verkopersmarkt? Of markeert AI het begin van een nieuwe fase waarin kopers selectiever worden en waarderingen verder uiteen gaan lopen?

Groei alleen overtuigt een koper niet meer

Op transactieniveau is nog geen abrupte terugval zichtbaar, maar onder de oppervlakte verandert de manier waarop kopers softwarebedrijven beoordelen al langer.

Historisch werden SaaS-bedrijven gewaardeerd om hun schaalbare en asset-light karakter. Relatief beperkte investeringen konden leiden tot sterke omzetgroei en hoge marges op termijn. Zeker tijdens en direct na de coronaperiode verschoof de focus bijna volledig naar groei. Lage rentes, overvloedig kapitaal en versnelde digitalisering creëerden een markt waarin men marktaandeel vaak belangrijker achtte dan winstgevendheid. Het uitgangspunt was helder: bedrijven die dominant werden binnen een groeimarkt, zouden hun rendement later vanzelf realiseren.

Dat sentiment draaide toen de groeicijfers in de softwaresector begonnen af te vlakken. Rentestanden stegen, kapitaal werd duurder en investeerders werden kritischer op cash burn en winstgevendheid. Exponentiële groei bleek voor veel bedrijven minder houdbaar dan eerder aangenomen.

Sindsdien is de focus verschoven van “groei tegen elke prijs” naar duurzame groei en kwaliteit van omzet. KPI’s zoals Churn en Net Revenue Retention (NRR) spelen inmiddels een centrale rol in M&A-processen.

Met de opkomst van AI lijkt daar nu een extra beoordelingscriterium bij te komen: AI-defensibility oftewel AI-bestendigheid van het businessmodel.

Wat betekent AI-defensibility bij SaaS?

Kopers kijken steeds nadrukkelijker naar de vraag in hoeverre een softwarebedrijf bestand is tegen AI-gedreven disruptie. De kernvraag daarbij is simpel: hoe moeilijk is het om de functionaliteit van een softwareproduct te vervangen of te reproduceren met AI?

De toetredingsdrempel voor softwareontwikkeling is door generatieve AI significant lager geworden. Functionaliteiten die enkele jaren geleden nog substantiële ontwikkelcapaciteit vereisten, kan men vandaag in korte tijd bouwen of integreren. Daardoor verschuift de waardecreatie binnen SaaS steeds meer van “functionaliteit” naar structurele verankering binnen bedrijfsprocessen.

Softwarebedrijven lijken vandaag met name AI-defensible wanneer zij:

• Diep geïntegreerd zijn in kritieke workflows;
• Beschikken over unieke domeinexpertise binnen hun applicatie;
• Bedrijfsspecifieke of proprietary data verwerken;
• Een sterke positie hebben binnen het bredere IT-landschap van klanten;
• Of functioneren als geïntegreerd platform in plaats van een losse point solution.

Juist die factoren maken het voor klanten moeilijk om over te stappen of processen eenvoudig door AI-agents te laten vervangen.

Aan de andere kant neemt de kwetsbaarheid toe bij SaaS-bedrijven die:

• Beperkte point solutions aanbieden;
• Weinig onderscheidende functionaliteit hebben;
• Voornamelijk gebruikmaken van publieke of third-party data;
• Of onvoldoende geïntegreerd zijn in primaire werkprocessen.

Bij zulke ondernemingen kan AI de toetredingsbarrières substantieel verlagen, waardoor prijsdruk en concurrentie toenemen.

Waarderingverschillen binnen SaaS nemen toe

Deze ontwikkeling zorgt ervoor dat kopers nóg selectiever worden in het beoordelen van softwarebedrijven en de pool van echt aantrekkelijke targets kleiner wordt. Bedrijven die een combinatie kunnen laten zien van structurele groei, gezonde winstgevendheid, sterke klantretentie en een overtuigende AI-positionering blijven zeer gewild binnen de M&A-markt. Tegelijkertijd beschikken private equity partijen en strategische kopers nog altijd over historisch hoge niveaus van “dry powder”; kapitaal dat renderend moet worden ingezet.

Voor kwalitatief sterke softwarebedrijven blijft de concurrentie tussen kopers daardoor groot met blijvend sterke waarderingen als gevolg. Voor bedrijven die minder overtuigend scoren op deze factoren, neemt de belangstelling juist af. Hierdoor ontstaat naar verwachting een steeds grotere discrepantie in waarderingen binnen de SaaS-markt.

Waar software jarenlang relatief uniform werd gewaardeerd op basis van groei, lijkt de markt zich nu sneller te ontwikkelen naar een omgeving waarin kwaliteit, positionering en AI-defensibility bepalend worden voor waarderingen.

Breng de AI-bestendigheid, waardeontwikkeling en verkoopbaarheid van jouw onderneming in kaart

AI is geen doodvonnis voor SaaS. Maar het is wél een fundamentele stresstest voor de kwaliteit en verdedigbaarheid van softwarebedrijven. De komende jaren zal waarschijnlijk duidelijker zichtbaar worden welke bedrijven daadwerkelijk structurele waarde toevoegen binnen klantprocessen en welke vooral profiteerden van een uitzonderlijk sterke SaaS-cyclus.

Voor ondernemers betekent dit dat de lat hoger komt te liggen. Niet alleen op groei, maar vooral op de houdbaarheid van die groei. De softwarebedrijven die daarin overtuigen, zullen ook in een AI-gedreven markt aantrekkelijk blijven voor investeerders én strategische kopers.

Ons advies aan ondernemers: gebruik dit moment om eerlijk te analyseren waar je bedrijf staat. Wat vraagt de markt straks van jouw bedrijf? Welke investeringen zijn nodig? En past jouw eigen rol nog bij de volgende fase van het bedrijf? Kan je, en wil je die slag met AI aan? Pas daarna kun je bepalen of zelfstandig doorgroeien, samenwerken met een investeerder of een verkoop de juiste route is.

Meer weten over de mogelijkheden voor je eigen bedrijf? Neem dan eens vrijblijvend contact met ons op voor een afspraak.