Nieuwe leidraad geeft meer duidelijkheid bij aandeelhoudersgeschillen

Meer duidelijkheid over de inrichting van het deskundigenonderzoek bij aandeelhoudersgeschillen

Per 1 januari 2025 is de Wet aanpassing geschillenregeling en verduidelijking ontvankelijkheidseisen enquêteprocedure (Wagevoe) in werking getreden. Deze nieuwe geschillenregeling is in het leven geroepen om ruziënde aandeelhouders (makkelijker) uit elkaar te halen. De verwachting is dan ook dat het aantal geschillenprocedures bij de Ondernemingskamer zal toenemen.

Met de op 24 februari 2025 vastgestelde Leidraad voor deskundigen in de geschillenregeling schept de Ondernemingskamer meer duidelijkheid over de inrichting van het deskundigenonderzoek. Deze Leidraad biedt houvast aan waarderingsdeskundigen, maar is ook waardevol voor advocaten en aandeelhouders die betrokken zijn bij procedures rondom uittreding of uitstoting van strijdende aandeelhouders.

Onderzoek moet passen bij de onderneming en moet kenbaar, toetsbaar en navolgbaar zijn

Het vertrekpunt voor het deskundigenonderzoek is de benoemingsbeschikking van de Ondernemingskamer. Daarin staat welke onderwerpen de deskundige moet beoordelen. De Leidraad schrijft voor dat het onderzoek proportioneel moet zijn en moet aansluiten bij de aard, omvang en draagkracht van de onderneming. Dit biedt voor deskundigen de mogelijkheid om waar daartoe nodig (gemotiveerd) een praktische afslag te nemen in het waarderingsproces.

Van belang is dat het deskundigenbericht op alle onderdelen kenbaar, toetsbaar en navolgbaar moet zijn. Dat ziet niet alleen op het proces van de waardering, maar ook op de grondslagen waar het oordeel van de deskundige op is gebaseerd. De deskundige kan overigens gemotiveerd afwijken van de Leidraad.

Meer houvast voor waarderingsdeskundigen en meer grip voor verzoekers

Hoewel de Leidraad primair bedoeld is als hulpmiddel voor de waarderingsdeskundige, biedt de Leidraad ook inzichten voor de procespartijen zelf. Met deze inzichten krijgen procespartijen meer zicht op hoe de waardering van aandelen in de geschillenregeling eruit gaat zien en wat zij van waarderingsdeskundigen mogen verwachten. Daarmee kunnen zij in een vroeg stadium invloed uitoefenen op het waarderingsproces. Zo bevat de Leidraad diverse bepalingen die goed van pas komen om al bij het opstellen van het inleidende verzoek invloed uit te oefenen door expliciet aandacht te besteden aan:

• De opdrachtformulering van de deskundige in relatie tot de aard, omvang en draagkracht van de onderneming;
• Een geschikte waarderingsmethode;
• De gewenste peildatum.

Ook kan al in een vroeg stadium een standpunt worden ingenomen over een billijke verhoging of het bestaan van samenhangende vorderingen.

Richtlijnen met ruimte voor nuance

De Leidraad bevat ook specifieke richtlijnen voor de waarderingspraktijk:

• De prijs wordt gebaseerd op het pro rata deel van de reële waarde van 100% van de aandelen op de peildatum met als waarderingsgrondslag is ‘stand-alone en going concern’. Hiervan kan worden afgeweken indien concrete omstandigheden van het geval daartoe aanleiding geven (art. 2.3);
• De Discounted Cashflow Methode (DCF) is het uitgangspunt, eventueel aangevuld met een andere methode ter kruiscontrole (art. 2.5 en 2.8);
• Als statuten of overeenkomsten een andere methode voorschrijven én dit is vermeld in de beschikking, dan is de deskundige daaraan gebonden (art. 2.6);
• De rapportage moet feiten, meningen en conclusies helder onderscheiden en goed onderbouwd zijn (art. 6.3 en 6.4);
• Gevoelige bedrijfsinformatie hoeft niet gedeeld te worden als dit de vertrouwelijkheid zou schenden.

Onontgonnen terrein

De Leidraad laat zich echter niet uit over een aantal voor de praktijk relevante onderwerpen, zoals de wijze van financiering. Er is bijvoorbeeld geen duidelijkheid over uitgangspunten die deskundigen kunnen hanteren bij constructies als earn-outs of vendor loans. Ook blijft onbenoemd hoe moet worden omgegaan met non-concurrentiebedingen. Dit blijft maatwerk. Om onaangename verrassingen te voorkomen, is het voor partijen van groot belang dit soort aspecten tijdig te signaleren en waar nodig hierop te anticiperen.

Praktisch hulpmiddel met impact

De Leidraad voor deskundigen in de geschillenregeling biedt structuur, duidelijkheid en richting. Voor waarderingsdeskundigen is het een toetssteen voor professioneel handelen. Voor procespartijen is het een kans om invloed uit te oefenen op het waarderingsproces, mits zij tijdig de juiste accenten leggen. Hoewel er nog de nodige vragen openstaan, biedt deze Leidraad de nodige handvatten voor de waardering van aandelen in de geschillenregeling.

Heb je vragen over dit onderwerp of behoefte aan advies op maat? Bekijk de Aeternus M&A-inside pagina en kom in contact met onze ervaren M&A- en waarderingsspecialisten. Zij staan voor jou klaar om je te ondersteunen bij overnametrajecten en andere complexe waarderings- en overname vraagstukken.